Çatak  645’te  yöreye  gelen  Araplar  tarafından  kurulmuştur.  Daha  sonra  Bizans  İmparatorluğu’ nun  eline  geçen  Çatak  1071  Malazgirt  Meydan  Muharebesiyle  Anadolu’ya  gelen  Türkler  tarafından fethedilmiştir. Selçuklu  Devleti’nin  idaresinde  bir  müddet  kaldıktan  sonra  1100  yılında  Sökmenli  Devleti’ inin  yönetimine  geçmiştir.  1243  Kösedağı  Savaşı  ile  Moğol  istilasına  uğramış  olan  Çatak  1350  yılından  sonra  Hakkari  Beyliği’nin  eline  geçmiştir.  Timur’un  Anadolu  Seferine  kadar  Hakkari  Beyliği’nin  idaresinde  kalan  ilçe  daha  sonra  İran’da  bulunan  Safevi  Devleti’nin  hakimiyeti  altına  girmiştir.  1548  yılında  Kanuni  Sultan  Süleyman  tarafından  Osmanlı  Devleti’nin  hakimiyeti  altına  girmiştir.

Çatak  Osmanlı  İmparatorluğu  tarafından  1830’lu  yıllarda   büyük  bir  kasaba  haline  getirilmiş  olup, uzun  süre  Hakkari  Beyliğine  bağlı  olarak  kalmıştır.  İlçenin  eski  adı  ŞAĞI  HAKKARİ  olup, 1865  yılında  İlçe  teşkilatına  kayıt  edilirken  ŞİTAK  adını  almıştır.  cumhuriyet  idaresi  kurulduktan  sonra  ilçenin  adı  Çatak  olarak  değiştirilmiştir.

1914-1915  yıllarında  Çatak  ilçesi  Rus  işgaline  uğramıştır.  İmparatorluk  zamanında  şark  vilayetlerinin  birçoğunda  olduğu  gibi  Çatak  merkez  ve  köylerinde  azınlık  halinde  Ermeniler  yaşamaktaydı.  Birinci  Dünya  Savaşı  yıllarında  ( 1914-1915 )   Van  Vilayeti  ve  civarı  Ruslar  tarafından  işgal  edilince  Çatak  İlçesi’ de  bu  işgalden  kurtulamamıştır.  İşgal  sırasında  Ruslarla  birlik  olan  Ermeniler, Rusların  himayesi  ile  Türklere  çok  zulüm  ve  işkence  yapmış, bir  çok  Türk’ü  şehit  etmişlerdir.  Bu  nedenle  o  zamanlarda  Ermenilerin  saldırısına  biraz  olsun  karşı  koymak  için  belli  sayıdaki  Çataklı  Türk, şimdiki  Karşıyaka  ile  Alaçam  Mahallelerini  inşa  ederek  ilçe  merkezini  işgal  eden  Ermenilerin  ilçeyi  terk  etmeleri  için  zemin  hazırlamışlardır.

1917  yılında  Rusyada  çıkan  ihtilal  ile  Çarlık  idaresi  devrilip  yerine  Bolşevik  idaresi  kurulunca, Rusya  yurdumuzdaki  askeri  birliklerini  çektiği  sırada  Ermenilerin  bir  kısmı  İran’a  bir  kısmı  Rusya’ya, bir  kısmı  da  Irak’a  olmak  üzere  İlçemizi  terk  etmişlerdir.

İlçemizin  sınırlarında  tarihi  eser  olarak  üç  kemer  köprü  vardır.  Bu  köprülerden  birisi  ilçenin  içerisinde  olup  Sortkin  Çayı  üzerinde  geçit  vermekte  ve  halen  kullanılmaktadır.  Diğer  iki  köprüden  biri  olan  Holkan  köprüsü  Çatak çayı  üzerinde diğer  köprü  olan  Ziril  köprüsü  ise  Narlı  çayı   üzerinde  halen  geçit  veren  yerlerdir.  Köprülerin  Ermeniler  zamanında  kalma  olduğunu  söyleyenlerin  yanında  Selçuklulardan  kalma  olduğunu  söyleyenler  de  vardır.  Halen  çok  miktarda  Ermenilerden kalma  harap  vaziyette  kilise  mevcuttur.  İlçe mıntıkasında  milattan  önce  330  senesinde  Doğu  Hun  İmparatorluğu’nun  Alanlılar’ın  Kuzey  Kafkasya’daki  yerlerini  almaları  üzerine  gerek  Alanlılar  ve  gerekse  Orta  Asya’daki  dağlık  mıntıkada  bulunan  “Artuş  Şehri”  civarındaki  yerleri  Doğu  Hunlar’ın  eline  geçiren  Türk  aşiretleri, Hunlar  ile birlikte  Mezopotamya'ya  gelmişlerdir.  Öz  vatanları  olduklarını  söyledikleri  Kuzey  Kafkas  ve  Artuş  Şehri  ile  iklim  ve  doğa  şartları  aynı  olan  İlçemizin  Narlı   mıntıkasına  o  zaman  geldikleri  ve  Alanlılar  ile  Artuş  aşiretleri  olarak  yerleştiklerini  ve  halen  Alanlılar  Yaylası  olan  Tırşın’de  büyük  taşlar  üzerine  yapılmış  ağaç  resimlerine  ilaveten  bu  ağacın  dalına  ön  ayağını  uzatmış  keçi  resmi  ile  taş  üzerindeki  keçinin  arkasında  kurt  resmi  bulunan  birkaç  taş  eser  ile  atalarını  izaha  çalışmışlardır.  Bu  taşlar  üzerindeki  resimlerin  dedelerinden (Atalarından)  kalma  eserler  olduğunu  söylemektedirler.

İlçemizde  yaşayan  yerli halkın  tümü  Müslüman  olup, gelenek  ve  görenekler açısından  doğu  ve  güneydoğu  kültürü  etkindir. Bölgemizde  halen Ezdinan, Alan, Halilan, Haviştan, Mamhuran  ve  Graviyan  Aşiretleri  bulunmaktadır. Bu aşiretlerin  birbirleri  ile  ve  diğer  halk  ile  sosyal  ilişkileri  oldukça  iyidir. Ayrıca  aşiretlerde  aşiret  reisinin  aşiret  üyeleri  üzerinde  halen  yaptırım  gücü  bulunmaktadır. İlçede  yaşanan  kırgınlıklarda  ve  düğünlerde  aşiret  lideri  etkili  rol  oynamaktadırlar.

İlçemizde  yapılan  düğünlerde  ailelerin  ekonomik  ve  sosyal  durumlarına  göre  değişiklik  göstermekle  beraber beş  ile  onbeş  bin TL. civarında  başlık  parası  ödenmektedir. Düğünler  yemekli  olup  yemek  sonrasında  bir  tepsi  ortaya  konur  ve bu  tepsiye   davetliler  damat  adayına yardım  amacıyla  para  bırakırlar. Düğünlerimiz davul  zurna  ile  yapılmakta  olup  ancak  son  zamanlarda  bu  kültürün  yerine sazlı, sözlü   elektronik  çalgı  türleri   kullanılmaya başlamıştır.